Аннотация Бул изилдөөнүн максаты – Кыргызстан өлкөсүнүн айыл чарба продукциясынын тышкы соодасынын натыйжалуулугун камсыздоодо логистикалык системалардын ролун талдоо болуп саналат. Максатка жетүү үчүн 2020–2024-жылдар аралыгында Кыргызстандын айыл чарба продукциясынын тышкы соодасынын динамикасы изилденип, экспорт менен импорттун өсүшүнө, ошондой эле логистикалык инфраструктурага инвестицияларга өзгөчө көңүл бурулду. Методология экономикалык-статистикалык ыкмаларды, корреляциялык жана фактордук анализди, ошондой эле өнүгүү сценарийлерин моделдөөнү камтыган комплекстүү ыкмага негизделди. Изилдөөнүн жыйынтыктары Кыргызстанда айыл чарба продукциясынын тышкы соодасы туруктуу өсүп жатканын көрсөттү: экспорт 2020-жылы 2,5 млрд АКШ доллары деңгээлинен 2024-жылы 3,5 млрд АКШ доллары деңгээлине чейин өстү. Бул продукциянын эл аралык рыноктордогу атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнүн жогорулаганын далилдейт. Транспорттук-логистикалык инфраструктураны модернизациялоо ташуу чыгымдарын азайтууга жана сактоо шарттарын жакшыртууга өбөлгө түзүп, кургатылган мөмөлөр, пахта жана сүт азыктары сыяктуу негизги агроэкспорттук товарлардын экспортунун өсүшүнө оң таасирин тийгизди. Корреляциялык анализдин жыйынтыктары (R = 0,9226) логистикалык инфраструктурага инвестициялардын көлөмү менен Кыргызстандын айыл чарба секторунун тышкы соода жүгүртүүсүнүн ортосунда күчтүү оң байланыш бар экенин тастыктады. Ошол эле учурда өлкө бюрократиялык тоскоолдуктар жана туруксуз экономикалык абал сыяктуу олуттуу көйгөйлөргө туш болууда, бул анын дүйнөлүк жеткирүү чынжырларына интеграцияланышын чектейт. Бул маселелерди чечүү үчүн бажы процедураларын реформалоо, жол инфраструктурасына инвестиция салуу жана заманбап логистикалык хабдарды түзүү зарыл. Гүлдана Осмонкулова экономика илимдеринин доктору, профессор Кыргыз мамлекеттик техникалык университети им. И. Раззакова 720044, Ч. Айтматов проспекти, 66, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы ORCID Нурзада Тойбаева PhD докторант Кыргыз мамлекеттик техникалык университети им. И. Раззакова 720044, Ч. Айтматов проспекти, 66, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы ORCID Жылдыз Батырбекова экономика илимдеринин кандидаты, доцент Кыргыз мамлекеттик техникалык университети им. И. Раззакова 720044, Ч. Айтматов проспекти, 66, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы ORCID Гүлжан Асанакунова доцент Кыргыз мамлекеттик техникалык университети им. И. Раззакова 720044, Ч. Айтматов проспекти, 66, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы ORCID Кубаныч Ибраев философия илимдеринин PhD, доцент Кыргыз мамлекеттик техникалык университети им. И. Раззакова 720044, Ч. Айтматов проспекти, 66, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы ORCID

Аннотация: Тандалган теманын актуалдуулугу тез урбанизациянын өсүшү жана автотранспорт кыймылынын көбөйүшү шартында өзгөчө мааниге ээ. Шаардын жолдорунда унаалардын санынын олуттуу өсүшү транспорттук инфраструктура жана унаа токтотуучу жайлар менен байланышкан көйгөйлөрдү жаратты. Жол кыймылын жана унаа токтотуучу жайларды башкарууда смарт-технологиялар жана адаптивдүү башкаруу сыяктуу инновациялык ыкмаларды киргизүү ресурстарды натыйжалуу пайдаланууга жана шаардык чөйрөнүн сапатын жакшыртууга өбөлгө түзөт. Электрондук паркинг системаларын жана башка инновацияларды колдонуу унаа токтотуучу жайларды башкарууну кыйла жакшыртып, шаарды тургундар жана коноктор үчүн жеткиликтүү жана ыңгайлуу кылат. Ошентип, жол кыймылын жана унаа токтотуучу жайларды башкаруунун жаңы ыкмаларын изилдөө жана ишке киргизүү Бишкек шаарындагы инфраструктураны өнүктүрүү жана жашоо сапатын жогорулатуу үчүн маанилүү милдет болуп саналат.